دیپلماسی گردشگری ماجراجویانه نیازمند توجه مسئولان
23 آبان 1400
نشست بین‌المللی محیط‌زیست: گلاسکو و آینده جهان
23 آبان 1400

امارات متحده عربی و مصر: عاملان صدور کودتا به منطقه منا

خلیل العنانی/ دکتر شهرام پیرانی- عبدالفتاح‌ السیسی و محمد بن زائد روند گذار به مردم‌سالاری در خاورمیانه و شمال آفریقا را هدف قرار داده‌اند؛ آنان نگران اشاعه این تغییرات به کل منطقه و از دست دادن قدرت خود هستند.

درخلال تظاهرات اخیر در سودان، تظاهرکنندگان ضمن در دست داشتن تصاویری از «عبدالفتاح السیسی»، رئیس‌جمهور مصر، و«محمد بن زائد»، ولیعهد امارات، شعارهایی علیه آنان به‌خاطر حمایت این دو ازکودتای«ژنرال عبدالفتاح البرهان» سردادند. در تونس نیز تظاهرکنندگان در جریان تظاهرات علیه کودتای رئیس‌جمهور این کشور، «قیس سعید» علیه پارلمان و نخست‌وزیر، شعارهای مشابهی را سر دادند.

تظاهرات برای برقراری مردم‌سالاری و آزادی در جهان عرب، اخیراً در اکثر موارد با نفی اقدامات بن زائد و السیسی علیه مردم‌سالاری همراه بوده است. پیام تظاهرکنندگان واضح و شفاف است: جوانان عرب مصر و امارات متحده عربی را اصلی‌ترین موانع تغییرات مردم‌سالارانه در جهان عرب می‌دانند، دو بازیگری که تلاش می‌کنند هرگونه امکان خیزش عمومی و انقلاب را در نطفه خفه کنند. درعین‌حال، این دو کشور ظاهراً به محل صدور کودتا به کشورهای منطقه تبدیل شده‌اند و آمادگی انجام هر اقدام دیگری را نیز از‌جمله نقض حقوق بشر برای توقف تغییرات مردم‌سالارانه دارند.

جای تعجب نیست السیسی و همین‌طور بن زائد، از اقدامات «خلیفه حفتر» برای انجام کودتا در لیبی، کودتای قیس سعید در تونس و کودتای ژنرال عبدالفتاح البرهان در سودان حمایت کرده‌اند. مصر از نخستین کشورهایی بود که از اقدامات قیس سعید برای تعلیق پارلمان و منحل شدن دولت حمایت کرد. بنابراین، هنگامی‌که عبدالفتاح البرهان در سودان بدون دریافت چراغ سبزی ازطرف مصر، یعنی یکی از مهم‌ترین متحدان منطقه‌ای این کشور اقدام به کودتا کرد، مصر از محکوم کردن کودتای البرهان خودداری ورزید.

درحالی‌که مقامات آمریکا و امارات متحده عربی برای یافتن راه‌حلی درمورد بحران سودان درحال مذاکره بودند، همزمان شواهد حاکی از آن است که اماراتی‌ها در حمایت از ژنرال البرهان گفتگو می‌کردند و این امر بازتاب نقش آشکار آن‌ها در کودتا علیه دولت مردمی«عبدالله حمدوک» است.

 

 

محور ضدیت با انقلاب مردم‌سالارانه در جهان عرب

به‌نظر می‌رسد بن زائد با همکاری عربستان سعودی و اسرائیل، هدایت‌ محور ضد انقلاب در منطقه را به‌دست گرفته است. برخی او را به‌سبب خرابکاری و ایجاد اختلال در تلاش جوانان کشورهای عربی برای رسیدن به آزادی، مردم‌سالاری و کرامت انسانی، به‌عنوان دشمن شماره یک مردم‌سالاری در جهان عرب می‌شناسند.

او در راستای نیل به اهدافش از دیکتاتورها و جنگ‌افروزان در سراسر جهان عرب، برای مثال در یمن، لیبی، سودان و سوریه حمایت‌های فراوانی کرده است. ابزارهای ترجیحی بن ‌زائد پول و رسانه‌های جمعی هستند تا جنبش‌های انقلابی در جهان عرب را در نطفه خاموش کنند. او آشکارا همکاری با ژنرال‌های نظامی را بر نخبگان منتخب مردم در این کشورها ترجیح داده است. عبدالفتاح السیسی، نخستین آزمون مردم‌سالارانه در مصر را با کودتای سال 2013 عقیم گذاشت. بی‌شک، حکمرانی او بر مصر بدون حمایت‌های مالی، دیپلماتیک و سیاسی امارات متحده عربی، اسرائیل و عربستان سعودی نمی‌توانست به‌مدت طولانی دوامی داشته باشد. هدف کشورهای مذکور از این کمک‌ها، توقف هرگونه تغییرات صلح‌آمیز در منطقه بود. السیسی اقدام به دستگیری روزنامه‌نگاران، سیاست‌مداران و فعالین سیاسی مخالف خود کرد و زندان‌های مصر مملو از هزاران زندانی سیاسی شد.

السیسی انتقاداتی مخرب از انقلاب سال 2011 با ‌این عنوان داشته است که این انقلاب مشکلاتی برای کشور ازجمله مناقشه بر سر سد بزرگ النهضه در اتیوپی را به‌وجود آورده است. امارات متحده عربی و مصر نیز به نبرد خود علیه گروه‌های اسلام‌گرا در سطوح محلی، منطقه‌ای و جهانی ادامه می‌دهند. آن‌ها گروه‌ها و احزاب اسلام‌گرا را به‌عنوان اصلی‌ترین رقیبشان در مسیر رسیدن به قدرت در انتخابات آزاد و عادلانه می‌بینند.

 

 

آشکار شد دلیل اصلی مخالفت آن‌ها با مردم‌سالاری، ترس از دست دادن قدرت است و با استفاده از بزرگ‌نمایی خطر قدرت گرفتن گروه‌های اسلام‌گرا سعی دارند مانع ظهور مردم‌سالاری و هرگونه تغییرات در هرم قدرت شوند. همزمان گروه‌های اسلام‌گرای میانه در رقابت‌های انتخاباتی در چند کشور عربی ازجمله مراکش، الجزایر و تونس عرصه را به رقیبان واگذار کردند. در‌واقع، عملکرد گروه‌های اسلامی در مواقعی که قدرت را در دست داشته‌اند، به‌وضوح نشان می‌دهد آن‌ها تهدیدی برای منافع کشورهای مصر و امارات نیستند. با‌این‌حال، واضح است السیسی و بن زائد خصومتی شخصی با گروه‌هایی نظیر اخوان‌المسلمین و احزاب مرتبط با آن‌ها دارند و تلاش می‌کنند به هرنحو ممکن، این گروه‌ها را که تهدیدی علیه خود می‌دانند حذف کنند.

با شروع تحولات بهار عربی، این ترس در هیئت حاکمه امارات به‌وجود آمد که موج‌های تغییر به کشور امارات نیز سرایت خواهد کرد، ازاین‌رو برای جلوگیری از وقوع آن، راهبرد خود را از تدافعی به تهاجمی تغییر دادند. از آن زمان تاکنون، بن زائد سعی کرده سنگر اول تقابل با انقلاب‌های جهان عرب باشد و مانع تغییرات اساسی در این منطقه شود. راهبرد او برای مقابله با تغییرات انقلابی فقط به حمایت‌های مالی محدود نبوده است، بلکه در این راه به کشورهای مختلف عربی کودتا نیز صادر می‌کند. بن زائد، السیسی و تمام کسانی که حامی آن‌ها هستند، در مکانی اشتباه از تاریخ ایستاده‌اند. نبرد برای ایجاد تغییرات مردم‌سالار نبردی طولانی است و درنهایت، روشن است چه کسی پیروز خواهد شد.

ترجمه‌ای از «How Egypt and the UAE are exporting coups across the region»، از دکتر شهرام پیرانی، دکترای علوم سیاسی از دانشگاه رازی کرمانشاه

 

تحلیل‌گران محترم یادداشت‌های خود را به آدرس ایمیل فرهنگ دیپلماسی (info@farhangdiplomacy.com) ارسال کنند.

مطالب بیشتر از دکتر پیرانی:

کودتای سودان: آیا کودتاهای نظامی در آفریقا درحال افزایش است؟

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *