هلدینگ آموزشی و پژوهشی آوید
22 آبان 1400
در اهمیت فرهنگ و سیاست فرهنگی دولت سیزدهم
23 آبان 1400

از درگیری تا گفتگو: ایران، آمریکا، عربستان سعودی

جان‌دی‌سیورسیاری، استاد سیاست عمومی- دانشگاه میشیگان با همکاری مرکز دیپلماسی ویسر و مرکز سیاست بین‌الملل، نشستی در 24 آبان‌ماه با عنوان «از درگیری تا گفتگو: تغییر در روابط بین آمریکا، عربستان‌ سعودی و ایران» برگزار خواهند کرد. به باور برگزارکنندگان نشست، روابط ایران و عربستان‌ سعودی، همچنین مذاکرات ایران و آمریکا، روابطی درحال‌ گذار و مستعد بروز تحولاتی حتی باورناپذیر هستند. برخلاف سال 2020 که شاهد افزایش تنش بین دولت‌های خلیج‌فارس بودیم، امروز تمایلی شفاف برای برقراری گفتگو به‌جای تهدید می‌بینیم. ایران و عربستان‌سعودی درحال گفتگوهایی مستقیم در بغداد هستند. گزارش‌ها درباره ازسرگیری روابط دیپلماتیک بین ستون‌های اصلی خلیج‌فارس، یعنی ایران و عربستان سعودی، خوش‌بینی محتاطانه‌ای را ایجاد می‌کند که احتمال دارد گفتگوها به پنج سال تنش‌های فزاینده‌ای که چندین بار خلیج‌فارس را تا آستانه‌ جنگ کشاند پایان بدهد. بااین‌حال، دولت بایدن و رئیس‌جمهور محافظه‌کار جدید ایران هنوز درصدد آماده‌سازی و تلاش برای ازسرگیری مذاکرات توافق هسته‌ای هستند. آمریکا مایل است از تحریم‌هایی که ترامپ علیه ایران اعمال کرد برای گسترش دامنه برجام استفاده کند و مطالبی نظیر موضوعات منطقه‌ای و موشکی ایران را نیز در آن بگنجاند؛ درطرف‌مقابل، ایران با افزایش غنی‌سازی اورانیوم در سطوحی بی‌سابقه، به‌دنبال دستیابی به اهرم فشار است. درهمین‌اثنا، سیاستمداران اسرائیلی مدام درمورد «طرح بی» صحبت می‌کنند که بر استفاده مبهم از زور درراستای توقف برنامه هسته‌ای ایران دلالت دارد. همچنین ریاض، واشینگتن و تهران یا نیروهای نیابتی آن‌ها به درگیری در یمن، عراق، سوریه و لبنان ادامه می‌دهند.

این رویدادها همگی در پس‌زمینه‌ای مهم، یعنی نیت آشکار آمریکا برای خروج از خاورمیانه رخ می‌دهد. برخی استدلال می‌کنند که خروج بایدن به هر قیمتی از افغانستان همراه با خروج سامانه‌های دفاع هوایی از عربستان، نشان می‌دهد واشینگتن علاقه کمتری به تعهد خود به امنیت شرکای شورای همکاری خلیج‌فارس دارد و برخی دیگر استدلال می‌کنند به‌رغم تغییر موقعیت نیروهای نظامی در سیاست خارجی بایدن برای رویارویی با چین در منطقه هند و اقیانوس آرام، واشینگتن همچنان خاورمیانه را میدان کلیدی نبرد در رقابت هژمونیکش با پکن می‌داند.

پرسش‌هایی که در این نشست مطرح خواهد شد این است که آیا آمریکا و ایران درمورد برجام نقاط مشترکی پیدا خواهند کرد و اگر چنین است چگونه؟ همچنین از تلاش‌های کاهش تنش عربستان و ایران چه انتظاری می‌توان داشت؟ سیاست داخلی عربستان‌سعودی، آمریکا و ایران چگونه در ایجاد یا عدم ایجاد توافق نقش دارد؟ کاهش ظاهری نیروی آمریکا در خلیج‌فارس چه تأثیری بر محاسبات کشورهای منطقه خواهد داشت؟ برگزاری این نشست باتوجه‌به اهمیت موضوع می‌تواند نقش مهمی در مشارکت نخبگان علمی و دانشگاهی در امور سیاست بین‌الملل داشته باشد. همچنین شرکت‌کنندگان می‌توانند با نگاهی انتقادی آرای صاحب‌نظران در این نشست را بررسی کنند و نظر خود را درمورد تغییر روند از درگیری به دیپلماسی و گفتگو بین سه کشور مورد بحث تبیین نمایند. به‌نظر می‌رسد گفتگوهای آتی نتیجه تغییرات مهمی است که خود تحولاتی جدید به‌همراه خواهد داشت. بااین‌حال، در ایران این خوشبینی وجود ندارد که بتوان در ماهیت نظام‌های سیاسی تغییری به‌وجود آورد و نتیجه‌گیری برگزار کنندگان نشست به ظاهر ساده‌انگارانه است. دیدگاه خود را دراین‌خصوص با ما به اشتراک بگذارید.

 

 

تحلیل‌گران محترم یادداشت‌های خود را به آدرس ایمیل فرهنگ دیپلماسی (info@farhangdiplomacy.com) ارسال کنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.