وبینار روند موازنه نظامی در سال 2021
07 اسفند 1399
مجله فرهنگ دیپلماسی شماره 1
09 اسفند 1399

ژاپن کانون سیاست ائتلاف سازی بایدن در شرق آسیا


محسن کشوریان آزاد
دانش آموخته دکترای روابط بین الملل دانشگاه خوارزمی و کارشناس مسائل شرق آسیا

با روی کار آمدن دولت بایدن بحث احیای ائتلاف ها در سیاست جهانی آمریکا برجسته شده و شرق آسیا به‌عنوان یکی از کانون های سیاست ائتلاف سازی مطرح است. با توجه به اینکه در دولت ترامپ بسیاری از اتحادها و روابط دوجانبه آمریکا با دولت های شرق آسیا ضعیف شد، دولت بایدن درصدد است که در چارچوب بازسازی اقتصاد لیبرال و اتحادهای امنیتی، ائتلاف ها و اتحادهای دوجانبه و چندجانبه را در شرق آسیا احیا کند. فکت ها نشان می دهد که رویکرد دولت بایدن تاکنون ژاپن را به‌عنوان کلید اصلی بازسازی ائتلاف ها در شرق آسیا در نظر گرفته و از همکاری با این کشور درصدد است تا اتحادها و ائتلاف ها در منطقه شرق آسیا را احیا کند.
بایدن کورت کمپل را که دارای نگرش ائتلاف سازی است را به‌عنوان هماهنگ‌کننده خود در هندو-پاسیفیک انتخاب کرده که به‌عنوان قهرمان ائتلاف سازی برای مهار چین در شرق آسیا شناخته می شود. همچنین لوید آستین وزیر دفاع دولت بایدن است که پس از تأیید، طی دو تماس جداگانه با وزرای دفاع ژاپن و کره¬جنوبی خواستار اتحاد با آنها برای مهار چین شد. بنابراین رویکرد افراد انتخاب شده مبتنی بر ائتلاف سازی در برابر چین در شرق آسیا است.
براساس شواهد موجود زمینه برای تقویت ائتلاف دولت بایدن با ژاپن در مقابل چین مهیا است. طبق نظرسنجی مرکز تحقیقات پیو در سال 2020، 86% از مردم ژاپن نگاه نامطلوبی به چین دارند که نسبت به یک دهه قبل 10% افزایش داشته است. براساس نظرات کارشناسان آمریکایی همچون چوزف نای و ریچارد آرمیتاژ دو دولت امریکا و ژاپن، چین را به‌عنوان تهدید جدی تلقی می کنند و باید در شرایط مناسب به آن پاسخ دهند. در این رابطه ژاپنی¬ها خود را مدافع اتحاد با آمریکا تلقی می کنند. شیلا اسمیت کارشناس مطالعات ژاپن در شورای روابط خارجی آمریکا معتقد است که «آمریکا و ژاپن مشکلات ناشی از چین را با چشم می بینند و باوجود اختلاف بین دو طرف شرایط ائتلاف و همکاری را برای مقابله با چالش چین درک کرده اند». براساس نگرانی های موجود کارشناسان و مقامات آمریکایی و ژاپنی از اتحاد ژاپن و آمریکا به‌عنوان سنگ بنای اصلی امنیت منطقه ای در شرق آسیا نام می¬برند که در دولت جو بایدن باید بازسازی شود.
بنابراین با توجه به سخنان جو بایدن، لوید آستین و کارشناسان اندیشکده های آمریکایی می توان به‌طور صریح اذعان داشت که یکی از کانون های اصلی ائتلاف سازی دولت بایدن در شرق آسیا بازسازی و تعمیق «اتحاد با ژاپن» خواهد بود. هم‌اکنون هم‌حزب دمکرات آمریکا و هم‌حزب لیبرال دمکرات ژاپن مدافع اتحاد برای مقابله با چین هستند. ایالات‌متحده و ژاپن هر دو عضو چهار ائتلاف نوظهور باهدف مدیریت ابعاد مختلف ظهور چین هستند: اتحاد ژئواستراتژیک (به نمایندگی از کواد )، ائتلاف اقتصادی (به نمایندگی از G7 )، ائتلاف فناوری (به نمایندگی از T12، گروهی از دوازده رهبر تکنو دمکراتیک) و ائتلاف حاکمیت جهانی دمکراتیک (به نمایندگی از G10) . علاوه بر این ژاپن میزبان 54 هزار نیروی نظامی آمریکا در 78 پایگاه نظامی است که توانایی را به آمریکا می دهد تا نیروهای خود را در منطقه هندو-پاسیفیک به‌صورت آماده مستقر کند. دولت بایدن این ظرفیت را به‌عنوان عامل اصلی همکاری امنیتی و نظامی با ژاپن در نظر گرفته است. در این باره، مذاکرات بین طرفین در مورد هزینه استقرار نیروهای نظامی امریکا در ژاپن آغاز شده است. به نظر می رسد، تیم بایدن با سازمان‌دهی این مذاکرات درصدد است تا زمینه را برای گسترش تبادلات و همکاری نظامی با ژاپن فراهم کند. بنا به نظر تحلیل¬گر مؤسسه رند این مذاکرات فرصتی برای آمریکا است تا ضمن پیوند عمیق امنیتی با ژاپن، نقش آن را در مأموریت‌های نظامی در منطقه هندو-پاسیفیک افزایش دهد.
بنابراین شرایط روابط طرفین حاکی از آن است که در دوره بایدن ژاپن کانون ائتلاف سازی آمریکا در شرق آسیا خواهد بود. دولت یوشیدا سوگا در ژاپن از برنامه اتحاد با بایدن استقبال کرده و قرار است در ماه آتی با بایدن دیدار کند. به‌طورکلی هم مقامات کاخ سفید و هم مقامات ژاپن از ضرورت تقویت اتحاد بین دو طرف برای بازدارندگی در شرق آسیا تأکید کرده‌اند. بر این اساس، ژاپن کلید برنامه¬های آمریکا برای اتحاد علیه چین در منطقه هندو-پاسیفیک به‌طورکلی و شرق آسیا به‌طور ویژه است.
برآورد این است که در ابعاد امنیتی و نظامی تلاشهای آمریکا برای گسترش اتحادها در منطقه شرق آسیا افزایش خواهد یافت و برنامه‌ریزی آمریکا برای همکاری و همراهی شرکای خود در این منطقه گسترش پیدا می¬کند. در این چارچوب دولت بایدن همکاری با ژاپن را آغاز کرده است و حمایت های خود را از تایوان علنی کرده است. علاوه بر ژاپن، کره¬جنوبی، تایوان، فیلیپین، استرالیا، هند، ویتنام و… در سبد ائتلاف سازی آمریکا علیه چین قرار خواهند گرفت. پیشنهاد این است که مسئولان ایران سیاست ائتلاف¬سازی آمریکا در منطقه شرق آسیا را رصد کنند چراکه این ائتلاف ها می تواند عواقبی برای ایران داشته باشد. مثلاً ائتلاف اقتصادی با ژاپن و کره جنوبی می¬تواند این بازیگران را در زمینه تحریم علیه ایران مصمم‌تر کند، یا ائتلاف امنیتی می-تواند آنها را در سیاست جهانی امریکا علیه ایران همانند مسئله برجام همراه کند.
منابع:

-Cooper Zack. 2021. Parsing Differing U.S. Views on Japan’s Approach to China, Carnegie Endowment for International Peace, https://carnegieendowment.org/files/Schoff-Cooper_Risk_Japan.pdf.
-Hornung, Jeffrey W,2021, Why Biden’s Japan Agenda Matters, https://www.rand.org/blog/2021/01/why-bidens-japan-agenda-matters.html.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.