نانسی پلوسی وارد تایوان شد
۱۱ مرداد ۱۴۰۱
آیا آسیای شرقی پس از جنگ اوکراین باید هسته‌ای شود؟
۱۱ مرداد ۱۴۰۱

از دیپلماسی دیجیتالی تا دیپلماسی توئیتری

به گزارش روابط عمومی مؤسسه پژوهشی فرهنگ دیپلماسی و گفتگو، دیپلماسی عمومی در شکل و قالب های متفاوت بروز و ظهور پیدا می‌کند به طوری که امروزه دیپلماسی دیجیتالی یا دیپلماسی توییتری یکی از بارزترین و مهم ترین انواع دیپلماسی عمومی است. کشورها تلاش می کنند با استراتژی های متفاوت از بسترهای دیجیتال برای اثرگذاری بر مخاطبین هدف خود اقدام کنند؛ یک موضوع را قابل توجیه جلوه دهند یا توجه عمومی در اتمسفر کاربران مجازی را جلب کنند.

مقدمه:

دیپلماسی عمومی در شکل و قالب های متفاوت بروز و ظهور پیدا می‌کند به طوری که امروزه دیپلماسی دیجیتالی یا دیپلماسی توییتری یکی از بارزترین و مهم ترین انواع دیپلماسی عمومی است. کشورها تلاش می کنند با استراتژی های متفاوت از بسترهای دیجیتال برای اثرگذاری بر مخاطبین هدف خود اقدام کنند؛ یک موضوع را قابل توجیه جلوه دهند یا توجه عمومی در اتمسفر کاربران مجازی را جلب کنند.

توییتر مهم ترین بستر برای ارائه موضع گیری های دیپلمات هاست که این پلتفرم (سکو) را تبدیل به صحنه ای از کارزار مبارزات دیپلماتیک و روایت های کشورهای مختلف کرده است.در این صحنه همه شخصیت ها تلاش می کنند تا روایت خود را در این سکو مستدل تر و باورپذیرتر جلوه دهند.

در انواع  دیپلماسی های دیجیتال دیپلماسی توییتری جذابیت و دلائل بیشتری برای برجسته شدن دارد از اصلی ترین دلائل آن سهولت استفاده از توییتر نسبت به یوتیوب یا فیس بوک است چرا که محتوای تولید کننده ی مطلب در توییتر کاراکترهای حروفی هستند برخلاف عکس و ویدیو که در بسترهای مثل یوتیوب، ایسنتاگرام یا فیس بوک استفاده می شوند.با این حال این سکو نیز توسط دستگاه دیپلماسی کشور ایران به درستی استفاده نشده است.

دیپلماسی توییتری

این یادداشت تلاش می کند که به مقایسه ای تطبیقی بین نمایه ها(اکانت ها) منتسب به وزارت امورخارجه و دیپلمات های جمهوری اسلامی ایران وضعیت فعلی دیپلماسی توییتری جمهوری اسلامی ایران را به تصویر بکشد سپس با مقایسه و تطبیق آن با صفحه هایی که همتراز آنها هستند یا حداقل می بایست در منطقه غرب آسیا در حوزه دیپلماسی عمومی با آنها رقابتی صورت بگیرد بررسی شده است.

در انتها پس از ارزیابی و تشخیص آسیبی که دیپلماسی توییتری نمایه های ایرانی از آن رنج می برد به بیان برخی راهکارها پرداخته شده است.

ابتدا برای فهم بهتر وضعیت موجود، نمایه های منتسب به سفرای جمهوری اسلامی ایران در ۱۶ کشور حائز اهمیت برای ایران استخراج شده است و به رصد تعداد دنبال کنندگان، میزان فعالیت و قدمت فعالیت این نمایه پرداختیم. این داده ها در جدول زیر قابل دستیابی است.

جدول کلی فعالیت های توییتری سفارت خانه های جمهوری اسلامی ایران در کشورهای هدف

ردیف سفارتخانه ایران در سفیر فالور و تعداد توییت،سال ورود توضیحات
۱.          عراق ایرج مسجدی ۶۲۲۴/۷۲توییت/آوریل ۲۰۲۰ سفارت خانه ایران در اربیل نیز با ۶۱۵ دنبال کننده و بیش از ۳۰۰ توییت در تاریخ دسامبر ۲۰۱۸ ایجاد شده است.
۲.         بریتانیا حمید بعیدی نژاد ۱۸ هزار/۱۸۰۰توییت/ژوئن ۲۰۱۵ محسن بهاروند هنگام پژوهش از کار برکنار شده و به همین دلیل اقای حمید بعیدی نژاد سفیر سابق را مطالعه می کنیم.
۳.        چین محمدکشاورززاده ۳هزار/۴۴۰ تویت/فوریه ۲۰۱۵ صفحه ی سرکنسولگری ایران در شانگهای نیز با ۹۸ فالور  از ژانویه ۲۰۲۱ایجاد شده است و ۳۱۹ توییت طراحی کرده است.که متاسفانه به ریتویت وزیر،رهبری و معاون وزیر اشاره کرده است.همچنین سفارت ایران در چین با ۴هزار فالور و ۱۴۰۰توییت در تاریخ اوت ۲۰۱۸ ایجاد شده است.
۴.        هند علی چگنی با آنکه ایشان از ۱۳۹۷ سفیر بوده اند صفحه ی توییتر ایجاد نکرده اند.همچنین صفحه ی کنسولگری ایران در حیدرآباد با ۹۶۱ فالور و ۱۸۰۰توییت در تاریخ نوامبر ۲۰۱۹ تشکیل شده است.همچنین صفحه حقوقی سفارت با ۲۶۸۹ فالور و ۲۳۰۰ توییت در تاریخ اوت ۲۰۱۸ ایجاد شده است.
۵.        پاکستان سید محمد علی حسینی ۴۲۷۸ فالور/۱۹۹۷ توییت/ژوئیه ۲۰۱۴ صفحه ی کنسولگری ایران در پیشاور با ۶۰۳ دنبال کننده و ۳۴۰۰ توییت در تاریخ دسامبر ۲۰۱۸ ایجاد شده است.صفحه ی کنسولگری ایران در کراچی نیز با ۹۵۲ فالور و ۱۸۵۲ توییت در تاریخ نوامبر ۲۰۱۸ ایجاد شده است.صفحه ی سرکنسولگری ایران در لاهور با ۳۰۸ فالور و ۴۲۰ توییت در نوامبر ۲۰۱۸ تشکیل شده است.
۶.         امارات سید محمد حسینی ۱۳۳۱فالور/۲۷۰ توییت/می ۲۰۲۰ صفحه حقوقی سفارت ایران در ابوظبی با ۹۰۰ فالور و ۶۵۰ توییت و در تاریخ می ۲۰۱۹ ایجاد شده است.صفحه ی کنسولگری ایران در دوبی نیز با ۹۹۵ فالور و ۳۷۷ توییت در نوامبر ۲۰۱۸ ایجاد شده است.
۷.        عمان علی نجفی ۹۵۰۰فالور/۷۳ توییت/مارس ۲۰۱۶ صفحه ی رایزنی فرهنگی ایران در مسقط نیز با ۱۱۰ فالور و و ۱۷۶ توییت،در تاریخ۲۰۱۹ ایجاد شده است.
۸.        ترکیه محمد فرازمند ۳۸۳۷فالور /۱۳۰۰توییت/نوامبر ۲۰۱۳ سرکنسولگری ایران در استانبول با ۵۴۷فالور و مجموعا ۳۹۵ توییت در فوریه ۲۰۲۱ ایجاد شده است.همچنین صفحه ی سرکنسولگری ایران در ارزوم نیز با ۹۴۶ فالور و ۷۰۰ توییت در نوامبر ۲۰۱۸ ایجاد شده است.اما صفحه ی حقوقی سفارت ایران در ترکیه با ۵۶۰۰ فالور و با ۱۱۰۰توییت  در تاریخ اوت ۲۰۱۸ ایجاد شده است.
۹.         آلمان محمود فرازنده سرکنسولگری ایران در فرانکفورت نیز با ۹۵۶ فالور و ۶۸۵ توییت در تاریخ ژانویه ۲۰۱۹ ایجاد شده است.کنسولگری ایران در هامبورگ نیز با ۲۴۶ فالور و ۴۰۰ توییت در نوامبر ۲۰۱۸ ایجاد شده است. سرکنسولگری ایران در مونیخ با ۹۶۰ فالور و ۹۰۰ توییت در تاریخ ژوئیه ۲۰۱۸ ایجاد شده است.
۱۰.       روسیه کاظم جلالی صفحه رسمی ندارد.صفحه ای به نام ایشان موجود است که کاملا تعطیل شده صفحه ی حقوقی سفارت ایران در روسیه نیز ۷۱۳ فالوور،با بیش از سه هزار توییت،انجام داده است و این صفحه از سال ۲۰۲۰ فعالیت دارد.صفحه ی سرکنسولگری ایران در آستاراخان نیز با ۴۴۲ فالور و حدودا ۲۰۰۰توییت در سپتامبر ۲۰۱۸ ایجاد شده است.
۱۱.       تاجیکستان محمد تقی صابری ۱۱۹۰فالور/۳۷۸توییت/مارس ۲۰۲۰ صفحه ی حقوقی این سفارت خارنه نیز ۱۱۸۰ فالور و ۹۰۰توییت و در تاریخ سپتامبر ۲۰۱۸ ایجاد شده است.
۱۲.      ازبکستان حمید نیرآبادی صفحه ی حقوقی این سفارت خانه در تاشکند با ۴۰۶فالوور،۷۰۰توییت و ایجاد این صفحه در نوامبر ۲۰۱۹ ایجاد شده است.
۱۳.     سوریه مهدی سبحانی همچنین حساب حقوقی رایزنی اقتصادی ایران در دمشق نیز با ۲۱۸ فالوور و۵۱ فالوور از فوریه ۲۰۲۲ایجاد شده است.همچنین سفارت ایران در دمشق با ۱۰۳۸ فالور و ۳۸۰۰توییت در سمپتامبر ۲۰۱۸ ایجاد شده است.
۱۴.     لبنان محمدفیروزنیا صفحه ی سفارت ایران در لبنان با ۱۱هزار فالور و ۹۳۸ توییت از سپتامبر ۲۰۱۸ فعالیت خود را انجام داده است.
۱۵.     یمن شهید حسن ایرلو ۲۶هزار/۲۷۶توییت/سپتامبر ۲۰۱۰ حساب حقوقی سفارت نیز با ۵۲۰۰ نفر فالور و ۲۸۰ توییت از ۲۰۲۰ ایجاد شده است.این صفحه نشان دهنده ی تمایل و علاقه شدید این کشور به شنیدن صدای ایران دارد.
۱۶.      افغانستان بهادر امینیان ۱۶۶ فالور، بدون توییت،ژوئیه ۲۰۲۰ ایجاد شده است. صفحه ی کنسولگری ایران در جلال آباد افغانستان نیز با ۱۲۲۱ فالور و ۱۳۰۰ توییت در تاریخ دسامبر ۲۰۱۸ ایجاد شده است.همچنین سرکنسولگری ایران در مزارشریف با ۱۱۶۶ فالور و ۱۲۰۰ توییت در تاریخ دسامبر ۲۰۱۸ ایجاد شده است.همچنین صفحه ی حقوقی سفارت ایران در کابل با ۶۸۰۰فالور و ۲۸۰۰توییت در تاریخ سپتامبر ۲۰۱۸ ایجاد شده است.صفحه ی سرکنسولگری ایران در هرات نیز با ۴۱۸ فالور و ۹ توییت در تاریخ نوامبر ۲۰۱۸ تشکیل شده است.

 

مقایسه برخی از نمایه های کشورها با یکدیگر

اگر اکانت های اشخاص حقیقی را با یکدیگر مقایسه کنیم خواهیم دید که دیپلمات های جمهوری اسلامی ایران در چند دهه ی گذشته با تاکید و تکیه ای که به دیپلماسی توییتری داشتند اختلاف جدی بین اکانت های برتر دیپلمات های ایرانی و دیپلمات های منطقه ای و غربی وجود ندارد البته این توجه فقط در دولت یازدهم و دوازدهم توسط شخص جواد ظریف اعمال شده است و نمایه دکتر ظریف یکی از اکانت هایی است که می توان در سطح بین المللی توجه هایی را به خود جلب کند.با این حال با توجه به ثبات مسوولیتی که مثلا در خصوص انور قرقاش اماراتی یا الجبیر سعودی وجود دارد این افراد از ضریب نفوذ بیشتری برخوردار بوده اند.

اما متاسفانه اهتمامی که باید به دیپلماسی توییتری در بین سایر دیپلمات های ایرانی جدی باشد وجود ندارد و این باعث شخصی شدن این امر در بین دیپلمات های جمهوری اسلامی ایران می شود.

اما در خصوص اکانت های حقوقی که منظور اکانت سفارتخانه ها، یا رایزنی های اقتصادی و فرهنگی ایران در سراسر دنیا است تفاوت های مهمی وجود دارد اولا  آن که اکانت های حقوقی ایرانی به شکل دستوری ایجاد شده اند ،‌تاریخ ایجاد این اکانت ها در بازه آگوست تا دسامبر ۲۰۱۸ انجام شده است ثانیا صرفا این اکانت ها به بازنشر سخنان رهبران جمهوری اسلامی ایران،تبریک و تسلیت یا بازنشر سخنگو یا وزیر امورخارجه می پردازند که این مطالب در خبرگزاری ها با سرعت بیشتر و توجه به جزئیات بازنشر می شود. در نتیجه این اکانت ها فاقد ارزش برای پیگیری هستند.برای مقایسه می توان اکانت های حقوقی کشور چین در آنکارا و چین در عربستان سعودی را مورد بررسی قرار داد.این اکانت ها از آن جهت مهم هستند که کشور چین با این دو کشور از نظر قرابت زبانی، تاریخی و فرهنگی از جمهوری اسلامی ایران بسیار دورتر است.با این حال توانمندی های دیپلمات های آنها و اکانت های حقوقی این کشورها در مقایسه با ایران در حوزه نفوذ خود قابل توجه است. این نشان دهنده ی ضعف جدی دیپلماسی دیجیتال خصوصا دیپلماسی توییتری است.

آسیب شناسی

مهم ترین چالش اکانت های منتسب به دستگاه سیاست خارجی کشور آن است که این صفحه ها برای گزارش کار تهیه شده اند نه برای جلب نظر افکار عمومی مخاطبان، این مسئله روح شکل گیری پیام های دیپلمات ها را نشان می دهد. این اکانت ها که مشخصا مشخص نیست چه کسی این پیام را منتشر می کند چرا که اگر با اکانت حقوقی منتشر می شود بایست ناظر به اقدامات کنسولی، اخبار دیدارها یا اقدامات سفیر یا موضع گیری های این کشور در خصوص کشور میزبان و از همه مهم تر خلق روایت هایی برای ارتباط با جامعه میزبان باشد به عبارت دقیق تر روایت سازی کند اما متاسفانه همانطور که گذشت به بازنشر سخنان مقامات داخلی کشور یا تبریک و تسلیت بسنده می شود.

ملاحظه دوم ضعف مخاطب شناسی صحیح از مخاطبان این صفحه هاست،بسیاری از این صفحه ها متاسفانه با زبان فارسی طراحی شده با آن که سفیر سال هاست که در کشور میزبان مستقر است و یا اکانت های حقوقی نیز همگی دارای نوشته های فارسی هستند.این نشان دهنده ی آن است که این اکانت مشخص نیست برای ایرانیان مقیم طراحی شده است یا مخاطبین کشور میزبان؛در نتیجه باید اکانت ها نسبت به مخاطبین اصلی خود موضع گیری داخلی داشته باشند.به نظر می رسد که اکانت های حقوقی بایست مخاطبین کشور میزبان را هدف اصلی خود برای اثرگذاری قراردهند و بر اساس آن اگر برای ایرانیان مقیم نیز مطلبی می نویسند به زبان کشور میزبان باشد.چرا که در دسترسی ایرانیان مقیم به این مطلب کمک بیشتری می کند و الگوریتم های این سکوها با توجه به لایک و به اشتراک گذاری توسط مخاطبین به دست ایرانیان بهتر خواهد رسید.

این صفحات عمدتا در قسمت بیو(معرفی صفحه-bio) از ضعف جدی برخوردار هستند که تمایل کافی برای دنبال کردن صحفه را از مخاطب می گیرد.عمدتا قسمت آواتار این اکانت ها از پرچم ایران یا برج آزادی و عکس های بی کیفیت موجود در اینترنت بهره می برند که اولا سوال اصلی آن است که در هر کشوری «برج آزادی تهران» می تواند تداعی کننده ایران باشد؟ آیا پرچم ایران برای کشور مقصد جذاب است؟ و سوال بعدی آن است که این تصاویر به چه میزان جاذبه ی کافی برای شهروندان کشور میزبان ایجاد می کند؟

توصیه هایی برای بهبود

شخصیت هایی که توانسته اند در حوزه دیپلماسی عمومی و افزایش سرمایه اجتماعی خود در داخل یا خارج از کشور به توانمندی هایی دست پیدا کنند را می توان به:محمدجواد ظریف، عباس عراقچی،حمید بعیدی نژاد،سعید خطیب زاده،سید عباس موسوی،امیرعبداللهیان، علی باقری کنی و..دانست و دلیل اصلی جذب مخاطب این افراد به جز دکتر ظریف را نیز باید مسئولیت های آنها دانست که در جایگاه سخنگوی وزارت امورخارجه با روزنامه نگاران و جامعه سخن گفته اند یا در خصوص مذاکرات اتمی ایران و ۵+۱ توانسته اند توجه رسانه ها را به خود جلب کنند.

دلایل موفقیت این افراد را می توان تمایل شخصی آنها و ورود به موقع این افراد در محیط توییتر دانست این مسئله را مهمترین عامل موفقیت این شخصیت ها باید در میزان موفقیت ارزیابی کرد، دلیل دوم را باید به گفت و گوهای برجامی ارتباط داد که دیپلمات های ایرانی از جمله آقای عراقچی یا باقری کنی با آنکه شخصیت های رسانه ای نیستند اما توانستند برای اطلاع رسانی از این مذاکرات به موفقیت هایی هرچند کم دست پیدا کنند.

به نظر می رسد در راستای اصلاح ساختار دستگاه دیپلماسی و خصوصا مرکز دیپلماسی عمومی بایست بسیاری از اکانت های موجود در فضای مجازی به صورت متمرکز و ذیل این مرکز مدیریت شوند از جمله توانمند سازی و توصیه های مداوم توییتری به سفراء و کارگزاران وزارتخانه تا علاوه بر کاهش سوگیری ها توان اقدام  بهینه و در لحظه وجود داشته باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.