تقویت دیپلماسی شهری، سیاست شهرداری کاشان/قرارداد خواهرخواندگی با چند شهر
۱۱ خرداد ۱۴۰۱
امضای توافق ایران، عراق و سوریه برای حل مشکل ریزگردها
۱۱ خرداد ۱۴۰۱

دیپلماسی آموزشی: آموزش پناهندگان در ایران

به گزارش روابط عمومی مؤسسه پژوهشی فرهنگ دیپلماسی و گفتگو، دگرگونی های ناشی از جهانی شدن، سهولت تحرک بین مرزی، مهاجرت های اجباری ناشی از جنگ و ناامنی، خشونت ها و مناقشات داخلی کشورها، سوانح طبیعی همچون خشکسالی، تصمیم به زندگی در کشوری دیگر بر حسب علاقه و انگیزه فردی، تمایل به ادامه تحصیل در سایر کشورها و غیره سیل عظیمی از پناهندگان را روانه مرزهای مشترک نموده و مهاجرت و پناهندگی را به عنوان پدیده ای گریزناپذیر وارد ادبیات سیاسی اجتماعی کشورها کرده است. تعداد۷۰ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر مهاجری که طی سال ۲۰۱۸ در اثر وقوع جنگ، آزار و اذیت و مناقشات داخلی در سراسر گیتی آواره مرزها شده اند، نشان دهنده اهمیت و حساسیت بیش از حد موضوع است. چنانچه در مقام مقایسه برآییم شمار آوارگان ۲۰ سال پیش نصف این رقم بوده و  این رقم طی ۷۰ سال گذشته سابقه نداشته است.

بر این اساس پدیده مهاجرت و پناهندگی ابعاد و پیچیدگی های جدیدی یافته و محلی برای تضاد، تعامل، تهدید و یا فرصت های پنهان هم برای مهاجران و هم برای کشورهای پذیرنده است، که نوع و میزان تأثیرگذاری آن بیش از آن که به پدیده مهاجرت و پناهندگی ارتباط داشته باشد به توان بهره برداری هدفمند، نوع مواجهه کشورهای میزبان و اجماع و مسئولیت پذیری جامعه بین الملل در قبال حمایت از مهاجران و پناهندگان بستگی دارد. بدیهی است که پناهندگانی که وارد کشور میزبان می شوند علاوه بر مسائل و مشکلات متعدد سیاسی و اقتصادی با چالش ها، تعارض ها و تضادهای فرهنگی – اجتماعی عدیده ای نیز مواجه هستند. این افراد وارد فرهنگی متفاوت و گاه متضاد می شوند که در صورت عدم مداخله مثبت و ارائه آموزش های مختلف به نوعی سردرگمی دچار شده و ممکن است با بروز رفتارهایی جامعه میزبان را دستخوش تغییرات ناخواسته و ناهنجاری نمایند.

علاوه بر این پناهندگان که روزی در موطن اصلی خود از حقوق شهروندی و اجتماعی برخوردار بوده اند، ممکن است در اثر نقل مکان از برخی حقوق  و مواهب اجتماعی خود ولو به صورت مقطعی محروم شوند.  از آنجا که حضور برنامه ریزی نشده مهاجران و یا پناهندگان می تواند از سویی صدمات جبران ناپذیری بر پیکره فرهنگ و اجتماع جوامع میزبان وارد سازد و از سوی دیگر موجبات ناخشنودی پناهندگان را فراهم آورد؛ نقش مهم و حیاتی مسئولان و مردم کشور میزبان و جوامع بین المللی در مدیریت، ساماندهی و ارائه خدمات شهروندی و آگاهی رسانی به ایشان اهمیتی دوچندانی می یابد. ایران که در زمره کشورهای بزرگ مهاجرپذیر به شمار می رود همواره بر اساس رسالت ها و مأموریت های خود وظیفه خدمت رسانی با کیفیت و التیام بخش به پناهندگان و مهاجران را به انجام رسانیده و از این حیث متحمل هزینه های سنگینی نیز شده است.

حال مسئله این است که خدمات چشمگیر ایران در زمینه آموزش پناهندگان تا چه حد در مجامع جهانی و بین المللی منعکس شده و در تقویت دیپلماسی کشور چقدر مؤثر واقع شده است؟ و در قبال این هزینه های هنگفت چه ارزش افزوده ای در دیپلماسی آموزشی کشور بوجود آمده است؟

با عنایت به اهمیت نوع برخورد کشور میزبان با پناهندگان و آوارگان و نحوه ارائه خدمات مختلف آموزشی، بهداشتی و غیره، امروزه مسئله پناهندگان در ردیف اولویت مهم دیپلماسی کشورهای میزبان پناهندگان قرار گرفته و نحوه و میزان ارائه خدمات آموزشی به آنها در تقویت یا تضعیف دیپلماسی آموزشی آن کشورها بسیار تأثیرگذار است. کشور ایران نیز به عنوان یکی از بزرگترین کشورهای مهاجرپذیر همواره پیشتاز ارائه خدمات مختلف و همه جانبه از جمله ارائه خدمات آموزشی با کیفیت به پناهندگان بوده و در این راستا تمام اهتمام خود را برای ارتقا سطح دیپلماسی آموزشی و در نتیجه توسعه دیپلماسی عمومی به کار بسته است.

تلاش ایران برای ارائه خدمات آموزشی به پناهندگان از این باور ناشی می شود که آموزش یک حق بشری است؛ در عین حال نیروی محرکه کاهش فقر و ایجاد صلح در جهان به شمار می رود و نباید هیچ کودک لازم التعلیمی از حق آموزش محروم گردد. زیرا آموزش نقشی اساسی در ایجاد مفاهمه، بالا رفتن آستانه تحمل و صلح و دوستی میان ملت ها، نژادها و مذاهب دارد و هسته اصلی حقوق بشر است. در واقع صلح میان ملت ها می تواند در بستر آموزش مناسب محقق شود. بنابراین، هرگونه صرف هزینه در آموزش مهاجران و پناهندگان نوعی سرمایه گذاری است که در دراز مدت منجر به پیشرفت متوازن خواهد شد. بنابراین کشورهای مهاجرپذیر به دلائل مختلف از جمله اثرات مثبت آموزش به ناچار بخشی از منابع ملی را به آموزش اتباع خارجی و کودکان آنها اختصاص می دهند که ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست.

علاوه بر تأثیرات مثبت آموزش بر فرهنگ پذیری و ایجاد فهم مشترک و تثبیت صلح و آرامش، تأکید ماده ۲۶ اعلامیه جهانی حقوق بشر بر اجباری و همگانی بودن تعلیمات ابتدایی و همچنین اشاره مواد ۲۸ و ۲۹ کنوانسیون حقوق کودک بر تحصیل اجباری و رایگان و عدم ملاحظه تابعیت کودکان در بهره مندی آنان از خدمات آموزش و پرورش، آموزش کودکان مهاجر و پناهنده به عنوان حقی برای ایشان و تکلیفی برکشور میزبان همواره مورد تأکید جامعه جهانی بوده است.

با توجه به این که روزانه هزاران نفر وارد مرزهای ایران می شوند طوری که طی سال گذشته  ۱۳۰ هزار نفر به ایران پناهنده شده اند ایران به مقصد و مأوای تعداد بیشماری از پناهندگان تبدیل شده است. بر این اساس در میان کشورهای مهاجرپذیر جهان بیشترین تعداد دانش آموز مهاجر و یا پناهنده را نیز دارا می باشد. پر واضح است خدمت رسانی به این تعداد دانش آموز پناهنده که عمدتاً فاقد مدارک هویتی هستند هزینه های هنگفتی به ایران وارد می سازد. اما با این حال، دولتمردان در پوشش حداکثری دانش آموزان و برنامه ریزی برای آموزش آنها با توجه به آموزه های انسانی و ارزشی مبنی بر تقبیح رفتارهای جانبدارانه و تأکید بر رویه های عادلانه آموزشی،  رعایت پروتکل ها و قوانین جهانی، حرکت در راستای اسناد بالادستی نظام و تبعیت از فرمان مترقی صادر شده از سوی رهبر جمهوری اسلامی ایران به عنوان عالی ترین مرجع سیاستگذاری کشور مبنی بر فراهم نمودن امکان دسترسی به آموزش برای تمامی کودکان مهاجر و پناهنده اعم از دارندگان و یا فاقدین مدرک، اهتمام ویژه ای برای شناسایی و پوشش حداکثری کودکان لازم التعلیم پناهنده داشته اند. طوری که با صدور این حکم پوشش تحصیلی دانش آموزان پناهنده فاقد مدارک هویتی و اقامتی با جهش ۳۶ درصدی، رشد چشمگیری داشته و این کودکان همانند سایر دانش آموزان ایرانی از مواهب تحصیل رایگان در مدارس جمهوری اسلامی ایران برخوردار شده اند.

همچنین علی رغم شرایط ویژه اقتصادی کشور و دست و پنجه نرم کردن با انواع تحریم های ظالمانه، ایران همواره سعی در مرتفع نمودن موانع قانونی برای جذب کودکان لازم التعلیم و بازمانده از تحصیل داشته است و علاوه بر جذب کودکان لازم التعلیم و بازمانده از تحصیل، برای فراهم نمودن آموزش با کیفیت و تجهیز مدارس و بناهای محل تحصیل اتباع خارجی، توجه و احترام ویژه به فرهنگ کشورهای مختلف با فراهم نمودن برنامه های فرهنگی و تربیتی و اجرای برنامه های تسهیل گری اجتماعی و زمینه سازی برای تحصیل با کیفیت و اقامت دلپذیر مهاجران و پناهندگان گام های مؤثری برداشته است.

از جمله اقداماتی که در زمینه ارائه خدمات آموزشی و توسعه دیپلماسی آموزشی در ایران به عمل آمده است اصلاح و تسهیل قوانین و مقررات ثبت نام و صدور شیوه نامه واحد ثبت نامی به منظور پرهیز از برخوردهای سلیقه ای با مقوله آموزش اتباع خارجی است. در این راستا می توان به یکسان سازی قواعد ثبت نامی همانند سایر دانش آموزان ایرانی و حذف شهریه های ثبت نام ویژه اتباع خارجی اشار

دیدگاه ها بسته شده است