چرا صنایع هوایی از راه‌اندازی شبکه ۵G نگران هستند؟
۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۱
تصورات اشتباه قرن ۲۱
۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۱

بحران اوکراین : یک فرصت برای چین؟

مبارکه صداقتی، تحلیلگر مسائل بین‌الملل- بحران اوکراین باز هم در ابتدای سال میلادی ۲۰۲۲ بروز کرد. با وجود اینکه چین از یک جنگ سرد جدید بین آمریکا و روسیه ابراز نگرانی کرده ؛ اما آشکارا از مسکو حمایت سیاسی می­کند. روسیه ، کشوری محصور در تهدیدات سرزمینی است و برای اقدامات منطقه­ای خود دلایل خاص خود را دارد. حضور نیروهای ناتو در مرزهای روسیه ، به ویژه خاک اوکراین به شدت بر نگرانی­های مسکو افزوده و در این وضعیت کی­اف خواستار تمدید حضور نیروهای ناتو در این کشور شد. اوکراین که الحاق خود به ناتو را در نظر دارد ، با مخالفت روس­ها مواجه است. مقامات روسی اذعان نمودند که در ابتدای فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ، از آمریکایی­ها تضمین خواستند که ناتو به سمت شرق  یعنی مرزهای روسیه گسترش نیابد.

از لحاظ بررسی روابط چین با اوکراین چین ، این دو کشور همکاری­های اقتصادی ، تجاری ، کشاروزی بهره­وری انرژی ، آموزشی و فرهنگی دارند. همچنین موقعیت بالقوه و مهم اوکراین برای چین به عنوان یکی از خطوط اتصال راه ابریشم دریایی از  طریق خط  چین – قزاقستان- دریای کاسپین – آذربایجان – گرجستان – دریای سیاه – بندر اوکراینی چرنومورسک است. در نهایت این خط می­تواند چین را به اروپا متصل کند ( به لحاظ مزیت­هایی که اوکراین می­تواند برای ابرقدرت اقتصادی دنیا ، یعنی چین داشته یاشد) . اوکراین فقیرترین کشور اروپایی است که از سرمایه­گذاری­های چینی استقبال نموده است ؛ هرچند که تضمین استمرار سرمایه­گذاری­ها به امنیت سیاسی و داخلی اوکراین بستگی دارد . بی ثباتی اوکراین به ضرر همکاری­ها  و توافقات دو کشور است. نکته قابل توجه این است که علی رغم همکاری نظامی و کمک چین به بخش صنایع نظامی اوکراین ، چین به عنوان متحد استراتژیک روسیه ، یعنی دشمن شماره یک اوکراین به شمار می­رود. از طرفی همراهی نکردن ناتو با بخش صنایع نظامی اوکراین ، امید اوکراین به پیوستن به ناتو را کمرنگ می­کند.

با این مقدمه سوال یادداشت حاضر این است که آیا می­توان از بحران اوکراین برای چین به منزله یک فرصت نگریست؟

برخی بحران اوکراین را تلاش شرق ( چین و روسیه) برای تضعیف غرب درباره واکنش موثر نسبت به تایوان می­دانند.تحلیل برخی کارشناسان و ناظران میگوید که  چنانچه غرب نتواند پاسخ مناسبی به روسیه درباره اوکراین بدهد ، چین می­تواند با موضع قدرتمندتری به مسئله تایوان که آن را بخشی از سرزمین خود می­داند ، بنگرد. در دیدار شی جین­پینگ و ولادیمیر پوتین ، قبل از افتتاح بازی­های المپیک زمستانه در پکن ، هر دو رئیس­جمهور از تلاش­های نیروهای خارجی برای تضعیف امنیت و ثبات در مناطق مشترک مجاور خود انتقاد کردند. در این ملاقات پوتین صراحتا تایوان را به عنوان بخش جدانشدنی چین اعلام کرد. تعمیق همکاری و همراهی سیاسی روسیه با چین بر سر مسئله تایوان ، نگرانی وزارت خارجه تایوان را در برداشت. این ملاقات یک پیام مشترک برای غرب بود ؛ غربی که به مدت چند دهه از تایوان و اوکراین علیه منافع چین و روسیه دفاع می­کند. رسانه­های دولتی چین ؛ اما اختلافات در ناتو را برجسته و ایالات متحده را ضعیف و بلاتکلیف نشان می­دهند . با این اوصاف به نظر می­رسد چین با پروپاگاندای دولتی در صدد است به کشورهای شرق آسیایی که متحد غرب هستند نشان دهد که نمی­توانند در مواقع بحرانی بر حمایت دیپلماتیک و یا حتی نظامی ایالات متحده و متحدین ناتو حساب باز کنند. از نظر رسانه­ای و بهره­برداری از افکار عمومی جهان ، چین این فرصت را دارد تا بیشترین امتیاز­ها را برای خود در جهان علیه منافع غربی­ها به دست آورد. البته از منظری دیگر علی رغم حمایت سیاسی از مسکو درباره اوکراین ، این کشور با توسعه همکاری ­ها سعی دارد از میدان اختلافات روسیه-اوکراین دور بماند. مقامات اوکراینی نیز انتظار حمایت قاطع از چین را ندارند. چین نیز معمولا از منظر اقتصادی و تجاری به گسترش روابط میپردازد.  همچنین دور بودن منطقه تنش از خاک چین ، در عدم رغبت چینی­ها به مداخله مستقیم بی تاثیر نیست.

گمانه­‌زنی‌­ها می­گویند بحران اوکراین یک فرصت برای چین درباره تایوان فراهم می­سازد و هرگونه حرکت روس­ها به سمت اوکراین فرصتی برای سایر قدرتهای منطقه­ای از جمله چین است. تا به سوی اهداف مورد نظر خود حرکت کنند.  البته قیاس اوکراین و تایوان در گمانه­‌زنی‌­ها نیز اشتباه است ؛ چرا که اولی یک کشور مستقل و به رسمیت شناخته شده و استقلال دیگری توسط سازمان ملل و  بسیاری از کشورها مردود است. در زمان آغاز بحران  ، ریاست جمهوری ایالات متحده جو بایدن ، اعلام کرد که از اوکراین حمایت نظامی نخواهد کرد ؛ اما  دولت بایدن درباره تایوان سکوت کرده است. این یک وضعیت دشوار برای چین است  و باید درباره هرگونه اقدام علیه تایوان محتاط باشد. گزارش­ها نیز نشان می­دهد تحرک هوایی چین در حریم هوایی تایوان تقویت نشده و حرکت به خصوصی از سوی چین دیده نشده است. بنابراین آغاز بحران اوکراین ۲۰۲۲ ، به منزله شروع یک تنش اساسی بین چین و تایوان و مشروعیت یافتن اقدامات چین علیه تایوان نیست. باوجود اینکه چین تایوان را بخش جداناشدنی از سرزمین خود می­داند ؛ اما به معنای اقدامات غیرحساب­شده از سوی این کشور علیه تایوان نخواهد بود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.