رژیم صهیونیستی و دور جدید مذاکرات برجام: ایران‌هراسی و نداشتن عمق راهبردی
۱۷ آذر ۱۴۰۰
آغاز و بنیان روابط اتحادیه اروپایی با آمریکا: مناسبات فراآتلانتیکی
۱۷ آذر ۱۴۰۰

پیش‌بینی آینده رقابت هسته‌ای میان آمریکا و چین

محمد شاداب‌مهر، تحلیلگر مسائل آمریکای شمالی/احمدرضا تمدن، تحلیلگر مسائل اروپا- جدی نگرفتن موضع‌گیری مقامات چینی دررابطه‌با زرادخانه‌های اتمی، طبیعتاً پیامدهای سنگین و جبران‌ناپذیری خصوصاً برای آمریکا خواهد داشت. درحال‌حاضر، فعالیت‌های هسته‌ای نظامی آمریکا و چین به‌طور فزاینده‌ای شدت گرفته و این موضوع به‌خصوص در زمینه به‌دست آوردن تسلیحات هسته‌ای جدید کاملاً مشهود است. چین که خود را در رقابت تولید تسلیحات هسته‌ای جدید با آمریکا در جایگاهی پایین‌تر می‌بیند، قصد دارد تا هم عقب‌ماندگی خود را ازنظر تعداد بمب‌های هسته‌ای (درمقایسه‌با آمریکا) جبران کند و هم تاحدودی توانایی‌های مشهود و بالای آمریکا در‌این‌زمینه را با اقدامات خود خنثی کند.

برخلاف پیش‌بینی تحلیل‌گران، بایدن و جین‌پینگ رئیس‌جمهور چین، در زمینه محدود کردن تسلیحات هسته‌ای جدید با یکدیگر صحبت نکردند. آن‌ها در دیدار سه ساعته مجازی خود فقط بر این نکته تأکید کردند که می‌بایست اقداماتی ملموس در راستای جلوگیری از تنش ناخواسته احتمالی میان دو طرف انجام شود. بایدن هم در تبادل‌نظر خود بر این نکته تأکید داشت که یک حصار ایمن در رقابت اتمی میان دو طرف وجود داشته باشد. بااین‌حال، باتوجه‌به شواهد و قرائن موجود، مسابقه تسلیحاتی آمریکا و چین با شدت مضاعف به‌پیش خواهد رفت.

 

سلاح هایپرسونیک

 

تا پیش‌ازاین، چین برای مدت‌های طولانی یک بازیگر ضعیف‌تر در عرصه اتمی به‌شمار می‌رفت، اما اکنون که قابلیت‌های علمی و عملی چین در عرصه اتمی ارتقای محسوسی را تجربه کرده است، به‌همین‌اندازه، خطر ایجاد درگیری اتمی بین آمریکا و چین نیز افزایش یافته است. برآورد پنتاگون حاکی‌از آن است که چین تا سال ۲۰۳۰، قریب به هزار کلاهکِ جدیدِ اتمی خواهد ساخت؛ اما آن‌چه که کارشناسان نظامی را به‌مراتب بیشتر نگران می‌کند، فناوری‌های جدید اتمی و پیشرفت چین در این حوزه است.

نبود خط ارتباطیِ مشخصِ اتمی بین آمریکا و چین یکی از مواردی است که خود بر تنش‌ها افزوده است. مشکل دیگر که اوضاع را وخیم تر می‌کند، سیستم‌های دفاع موشکی آمریکا در آب‌های اقیانوسی اطراف چین است. در این منازعات و مباحث اتمی، چینی‌ها خود را ذی‌حق می‌بینند و پیشنهاد هرگونه مذاکره درباره کنترل سلاح‌های اتمی را با این دلیل که روسیه و آمریکا پنج برابر آن‌ها، سلاح‌های اتمی دراختیار دارند رد می‌کنند.

مقامات دولت بایدن معتقدند تمرکز آنان روی راهبرد چین در حوزه هسته‌ای و معضلاتی است که از فضای سایبری چین ممکن است متوجه آمریکا شود. بااین‌حال، دو کشور احتمالاً مجبور خواهند شد به یک توافق اجتناب‌ناپذیر دست یابند. چیزی شبیه به تفاهم‌نامه یا معاهده که باز آن‌هم به فضای سیاسیِ احتمالیِ آینده هر دو کشور و اهداف بلندمدت آن‌ها بستگی دارد.

این نکته باید مدنظر قرار گیرد که نقطه کانونی نگرانی آمریکایی‌ها فقط بحث هسته‌ای چین و جاه‌طلبی‌های این کشور نیست، بلکه موضوعاتی مانند: سلاح‌های هاپیرسونیک، تسلیحات فضایی و سلاح‌های سایبری نیز می‌توانند کنش‌ها و واکنش‌های خطرناکی را به‌همراه داشته باشند. اکنون آمریکا پیشرفت‌های چشمگیر چین را به‌شدت جدی گرفته است. ناراحتی مقامات آمریکا از این بابت است که سیاست دولت بایدن دور شدن از استفاده از تسلیحات اتمی (در دکترین نظامی آمریکا) است و این موضع هماهنگ با وضعیت رشد و تهدید روزافزون چین در عرصه اتمی نیست.

این موضع بایدن در فاصله گرفتن از تمایل به استفاده از تسلیحات اتمی معضلی است که مسئولان پنتاگون برای مواجهه با آن به تکاپو افتاده‌اند و تلاش می‌کنند ازلحاظ قانونی قدرت تصمیم‌گیری بایدن درخصوص سیاست‌های اتمی آمریکا را کاهش دهند و درنهایت‌ امر آمریکا را از حالت سکون فعلی در برابر تهدیدی همچون چین خارج کنند.

 

 

باوجوداین، اگر به‌هرنحو، کار به‌جایی برسد که درگیری اتمی رخ دهد، دیگر اوضاع شبیه به جنگ سرد نخواهد بود، بلکه یک وضعیت غیرقابل‌تصور به‌وجود خواهد آمد. اکنون آمریکا، چین را به تلاش برای خراب‌کردن ماهواره‌های خود ازطریق سلاح لیزری، متهم می‌کند و این‌ها نشانه‌های بحران احتمالی آینده است که درصورت وقوع، نه‌فقط برای دو طرف، بلکه به احتمال زیاد هزینه‌های بسیار سنگینی برای مردم سایر نقاط جهان خواهد داشت.

آقای جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی بایدن نیز اخیراً در مؤسسه بروکینگز گفته است: «شما حتماً اقدامات عملی در زمینه کاهش تنش درعرصه رقابت هسته‌ای میان چین و آمریکا را خواهید دید و این اقدامات به‌تدریج عملیاتی می‌شوند». وی درادامه افزود «ما چاره‌ای نداریم جز این‌که بهترین و مؤثرترین راه را برای پیشبرد به سمت‌و‌سوی این هدف پیدا کنیم و محقق شدن آن دور از انتظار نیست».

آن‌چه پیش‌روی جهان قرار دارد، تنشی است که می‌تواند جهان را مانند تنش اتمی آمریکا و شوروی متحیر کرده و در چارچوبی دلهره‌آور نگاه دارد. بااین‌حال، تجارب به‌دست آمده از زمان جنگ سرد و تمایل کشورها به دوری از درگیری مستقیم، امیدها جهت فاصله گرفتن از هرنوع درگیری معنادار را بیش‌از‌پیش افزایش می‌دهد.

تحلیل‌گران محترم یادداشت‌های خود را در محورهای ذیل به آدرس ایمیل فرهنگ دیپلماسی (info@farhangdiplomacy.com) ارسال کنند: سلاح‌های هاپیرسونیک/ تسلیحات فضایی/ سلاح‌های سایبری/ راهبرد آمریکا درمورد تسلیحات هسته‌ای (آیا آمریکا تسلیحات را بی‌فایده تر از گذشته می‌بیند؟)/ تأثیر وابستگی اقتصادی چین و آمریکا بر اشاعه تسلیحات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.