مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی وارد تهران شد
۰۲ آذر ۱۴۰۰
ازسرگیری صادرات سوخت از ایران و کاهش قیمت در افغانستان
۰۲ آذر ۱۴۰۰

ولی کالجی، پژوهشگر ارشد مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری- پانزدهمین اجلاس سران سازمان همکاری اقتصادی (اکو) قرار است هفتم آذرماه در عشق‌آباد ترکمنستان برگزار شود. گسترش همکاری‌های اقتصادی و تجاری که ماهیت و هدف سازمان اکو است، نقطه تلاقی دو اولویت دولت سیزدهم یعنی سیاست همسایگی و دیپلماسی اقتصادی محسوب می‌شود.

برگزاری اجلاس اکو در عشق‌آباد ترکمنستان، اجلاس مهمی است و می‌تواند در رابطه با پیوند و تعمیق توسعه روابط اقتصادی و تجاری ایران با سایر کشورهای همسایه تاثیرگذار باشد. از مهترین موضوعات قابل طرح در اجلاس اکو تقویت شبکه ریلی میان کشورهای عضو این سازمان، به‌ویژه پنج کشور آسیای مرکزی است، ضمن این‌که باید تقویت شبکه ریلی این کشورها در دستورکار اکو قرار گیرد.

طی ماه‌های گذشته، راه‌آهن خواف – هرات در افغانستان افتتاح شد، در پاکستان هم  بعد از یک دهه توقف، قطار کانتینربر اکو در سه کشور پاکستان، ایران و ترکیه به‌حرکت درآمد که اتفاق مهمی در مورد توسعه شبکه ریلی کشورهای عضو است. شبکه ریلی ایران و ترکیه نیاز به بازسازی و توسعه دارد.

ایران و جمهوری آذربایجان ارتباط ریلی با هم ندارند و محور رشت-آستارا هنوز تکمیل نشده است که باید این موضوع هم مورد توجه قرار گیرد زیرا حجم بار و کالایی که ازطریق  شبکه ریل جابه‌جا می‌شود قابل مقایسه با کامیون نیست. احیای راه‌آهن قفقاز جنوبی از جلفا به نخجوان و جمهوری آذربایجان و ارمنستان که بعد از جنگ دوم قره‌باغ مطرح شده، به‌دلیل اختلافات منطقه‌ای معطل مانده است و تکمیل آن می‌تواند مبادلات تجاری و اقتصادی منطقه را تسریع کند.

ازسوی‌دیگر، با تکمیل راه‌آهن بصره–شلمچه، ایران و عراق هم باهم ارتباط ریلی پیدا می‌کنند و این خط آهن می‌تواند حوزه کشورهای آسیای مرکزی، پاکستان و افغانستان را به عراق و حوزه کشورهای عربی متصل کند که اتفاق مهمی در حوزه اکو خواهد بود.

 

 

تقویت کریدورهای ترانزیتی اهمیت بسیاری دارد و نقش آن‌ها در افزایش مبادلات تجاری سازمان اکو روشن است. سازمان همکاری اقتصادی (اکو) ازنظر جغرافیایی محل تلاقی چند طرح مهم راهبردی و کریدور است که این موضوع باید مورد توجه ویژه این سازمان قرار گیرد.

تقریباً اکثر کشورهای عضو اکو در مسیر طرح ابتکار «یک کمربند-یک راه» چین و احیای جاده ابریشم  قرار دارند. علاوه‌براین، تعدادی از اعضای اکو در کریدور شمال-جنوب بین هند، ایران، جمهوری آذربایجان و روسیه واقع شده‌اند. کریدور خلیج‌فارس و دریای سیاه هم در این مسیر قرار دارد.

مجموعه‌ای از طرح‌ها و برنامه‌های اقتصادی تجاری و ترانزیتی که در طول این سال‌ها ایجاد شده‌اند، همه از جغرافیای اکو عبور می‌کند و اکو می‌تواند نقطه تلاقی همه این طرح‌های ترانزیتی و اقتصادی باشد.

در حوزه انتقال انرژی، این سازمان از ظرفیت‌های خوبی برخوردار است و کشورهای عضو این سازمان حالت مکمل دارند. در این زمینه ایران، ترکمنستان و جمهوری آذربایجان به‌عنوان کشورهای تولیدکننده نفت و گاز؛ و پاکستان، افغانستان و ترکیه مصرف‌کننده نفت و گاز، همه عضو اکو هستند و به‌همین‌دلیل، باید خطوط انتقال انرژی تقویت شود.

در حوزه صادرات برق و ایجاد شبکه یکپارچه انتقال برق بین کشورهای عضو اکو هم مؤلفه مهمی برای ارتقای همکاری‌های تجاری بین اعضای این سازمان وجود دارد.

یکسان‌سازی تعرفه‌های گمرکی و همکاری‌های بانکی نیز می‌تواند تجارت داخلی اعضای اکو را گسترش دهد، زیرا حجم تجارت داخلی اکو درمقایسه‌با سایر سازمان‌ها رقم بالایی نیست و این نقطه ضعفی برای سازمان اکو محسوب می‌شود که در این سه دهه هنوز برطرف نشده است و باید در این زمینه تسهیل‌گری شود.

دبیرخانه اکو مستقر در تهران می‌تواند نقش فعالی در تدوین دستورکار اکو داشته باشد. اکو می‌تواند حوزه عملکرد خود را گسترش دهد یا فقط بر حوزه مسایل اقتصادی و تجاری تمرکز کند که به‌نظر می‌رسد گاهی اوقات در چند دهه اخیر از وظیفه اصلی خود خارج شده و وارد حوزه‌های دیگر شده است.

اگر تمرکز اکو و دبیرخانه اکو بر مسائل اقتصادی و تجاری باشد و به‌سمت کاهش متقابل تعرفه‌های گمرکی، اجتناب از اخذ مالیات و عوارض مضاعف، باز کردن خطوط اعتباری برای تجار صادرکننده، افتتاح دفاتر تجاری و برگزاری نمایشگاه تجاری مشترک برای شناسایی بازار هدف پیش برود، می‌تواند عملکرد موفق‌تری داشته باشد و درصورتی‌که بر حوزه‌های سیاسی و فرهنگی تمرکز کند، از اهداف خود دور می‌شود.

تحلیل‌گران محترم یادداشت‌های خود را در محورهای ذیل به آدرس ایمیل فرهنگ دیپلماسی  (info@farhangdiplomacy.com) ارسال کنند: اهمیت سازمان‌های بین‌المللی در اقتصاد ایران/ عضویت در اکو: گذشته و آینده/ تمرکز اقتصادی یا سیاسی در اکو/ فرصت‌های عضویت در اکو

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.