مدارس بین المللی، ابزار مهم دیپلماسی آموزشی
۳۰ بهمن ۱۳۹۹
بولتون: ایران هرگز ایده دستیابی به توانایی هسته‌ای را کنار نگذاشته است.
۳۰ بهمن ۱۳۹۹

مصاحبه دکتر غلامرضا کریمی با برنامه پرسشگر شبکه آموزش صدا و سیما – ۲/آبان ماه/۱۳۹۹

مجری: آقای دکتر کریمی عدالت آموزشی جنسیتی یعنی چی و آیا در ایران وجود دارد یا خیر؟ دکتر کریمی: ابتدا عرض سلام و ادب و احترام دارم خدمت بینندگان عزیز. امیدوارم بحث امشب بحث مفیدی باشه از آنجا که در طول تاریخ بزرگترین چالش جوامع بحث ایجاد عدالت بوده. چه قبل از اینکه ادیان آسمانی به وجود بیان چه بعد از به وجود آمدن ادیان آسمانی. شاید یکی از پرچالش‌ترین مسئله بشر این بوده که بتواند عدالت ایجاد کند. البته دستیابی به عدالت بسیار سخت هست ولی جزء آرمان‌های اصلی بشر هست و همواره حکومت‌ها و جوامع و افراد دارند تلاش می‌کنند که به این سمت و سو حرکت کنند. در خصوص بحث عدالت آموزشی قبل از اینکه وارد قسمت جنسیتی بشم دو نکته حائز اهمیت هست یکی اینکه عدالت آموزشی این هست که فرصت برابر در اختیار همه قرار بگیرد. یعنی اگر بخواهیم دسته‌بندی کنیم یکی عدالت ساختاری و کالبدی هست که سیستم به گونه‌ای عمل کند که همه بتوانند وارد مدرسه بشن و هر کسی که در سن لازم‌التعلیم قرار گرفت فرصت این را داشته باشد که وارد مدرسه بشود. نکته دوم این هست که عدالت آموزشی محتوایی است که ما فرصت مناسب فراهم کنیم. برای ایجاد فرصت مناسب با چالش مواجه هستیم یعنی اگر نیم نگاهی به وضعیت دنیا بیاندازیم در حال حاضر 264 میلیون فردی که در سن لازم‌التعلیم هستند امکان رفتن به مدرسه را ندارند افراد 6 تا 17 سال و روال آماری آن این هست که در دنیا کسانی که وارد دوره ابتدایی می‌شن حدودا 17 درصد آنها به پایان دوره ابتدایی نمی‌رسن، متوسطه 54 درصد هست. یعنی نیمی از کسانی که در دوره ابتدایی وارد مدرسه میشن در دوره متوسطه به پایان نمی‌رسونند. دیپلم نمی‌گیرند بنابراین ما هم به لحاظ کالبدی و ساختاری و هم به لحاظ محتوایی دچار چالش هستیم. اساسا فرصت برابر یعنی چه؟ یعنی اینکه یکی از مصادیق اعتبار اجتماعی و جابجایی در طبقات اجتماعی، آموزش هست. یعنی اگر در جامعه یک فردی از طبقات پایین توانست با آموزش برسد به طبقات بالایی جامعه، این یعنی تحرک اجتماعی در اثر سواد و دانش صورت می‌گیرد. مفهوم و وضعیت عدالت آموزشی جنسیتی در جهان و ایران مجری: آقای دکتر کریمی می شه این عدالت آموزشی جنسیتی را برای ما تشریح کنید و وضع آن در ایران چگونه هست؟ دکتر کریمی: باز در بین مباحث مربوط به عدالت آموزشی پرچالش ترینش بحث عدالت آموزشی جنسیتی است دو تا نگاه و نظر در این قضیه وجود دارد که یک نگاه و نظر این است که اساسا بین جنس و جنسیت فاصله هست یعنی تفاوت وجود دارد جنس دختر و پسر از لحاظ خصوصیات فیزیولوژیک و کالبدی و ساختاری متفاوت است جنسیت بستگی به فرهنگ دارد یعنی خصوصیات فرهنگی یک جامعه نحوه نگاه به جنسیت را را مشخص می کند. یک جامعه‌ای می‌گوید که دختر نباید درس بخواند این یک نگاه جنسیتی است که به مقوله دختر صورت می‌گیرد. ما الان 66 درصد کشورهای دنیا فقط شانس برابر برای دختر و پسر فراهم می‌کنند در تحصیل خیلی ز کشورها در درون کشورهای اسلامی ما چالش داریم مثلا افغانستان نمادش طالبان هست که به طور مشخص در مناطق مختلف مرکزی آفریقا هست تفکراتی که اعتقادشان براین است که دخترها باید درس کمتری بخوانند یا وارد مدرسه نشوند حتی درج امعه خودمان 10 تا 15 سال پیش همین تفکر را داشتند محدودیتهای جامعه شناختی وجود داشت برای اینکه این قشر جامعه که نصفی از جمعیت جامعه هستند نتوانند وارد مدرسه بشوند. حالا ما یک تفاوت دیدگاهی داریم با برخی از اسناد بین المللی داریم. عدالتی آموزشی جنسیتی یعنی اینکه فرصت برابر همه مردم فارغ از جنسیت برای دسترسی به آموزش. مجری: عدالت آموزشی جنسیتی در ایران را شما نمره چند می دهید؟ دکتر کریمی: به لحاظ شاخصهای کالبدی ما نمره 18 از 20 می توانیم بدهیم به دلیل اینکه تفاوتهای مشهودی بین دختران و پسران برای مقطع ابتدایی وجود ندارد و حتی در برخی از زمینه ها جلوتر هستیم مثلا در کنکور 55 تا 56 درصد دختران در برابر 44 درصد پسران هستند یعنی رشد هم دارد حتی در دوره متوسطه ما این عدد را بیشتر داریم از پسران چون بعضی از پسران وارد محیط کار می شوند و دختران حتما در سن تحصیلی هستند بنابراین ما به لحاظ کالبدی مشکلی نداریم ولی به لحاظ محتوایی دچار چالش هستیم یعنی وجود کلیشه های جنسیتی وجود این تفکر مثلا فرض کنید که پسرها احتمال موفقیت بیشتری دارند قدرت بیشتری دارند قدرت بیشتری دارند برای پیگیری کارهای مختلف یعنی کلیشه های ذهنی وجود دارد. مجری: چه کسی باید این را حل کند دکتر کریمی: این موضوع جامعه شناختی است در اختیار دولتها نیست یعنی به لحاظ چارچوب کلی هم از منظر دین اسلام و هم از نظر شان و منزلت هیچ تفاوتی بین دختر و پسر نیست هر دو این فرصت را دارند که از این ظرفیتها استفاده کنند ولی به لحاظ جامعه شناختی این کلیشه های جنسیتی تفاوت عدالت آموزشی جنسیتی در سند تحول بنیادین و سند 2030 مجری: ما یک سند تحول بین المللی داریم یک سری اسناد بین المللی داریم مثل سند 2030 شاید یکی از مهمترین دلایل مخالفتی که در ساختار حکومتی ما شد با سند 2030 شاید همین تفاوت نگاه عدالت آموزشی جنسیتی بود این را می شود بفرمایید تفاوت عدالت آموزشی جنسیتی در سند تحول بنیادین و سند 2030 چی هست؟ دکتر کریمی: در سند تحول ما مبتنی بر دین مبین اسلام عمل می‌کنیم. سند 2030 بر مبنای عرف و توجه بشری عمل می کند .در سند 2030 می‌گوید که تفاوت معناداری بین جنس زن و مرد در پیگیری آموزش وجود ندارد ولی ما معتقدیم در سند 2030 هم این را داریم که باید برنامه‌هایی را تدوین کنیم که این تفاوت‌ها را نشان بدهد و حتی تفاوت‌های مثبت یعنی این که مثلا ما برنامه مشخص داریم در سند تحول بنیادین برای حجاب و عفاف در حالی که در سند 2030 می‌گوید که هرگونه تفاوت نسبت به جنس زن و مرد به منزله تبعیض هست ولی ما در سند تحول با توجه به تفاوت‌های ذاتی و تفاوت‌هایی که بر مبنای دین اسلام وجود دارد نه به لحاظ شان و منزلت تاکید می‌کنم به لحاظ شان و منزلت هر دو یکسان هستند ولی این تفاوت‌ها در برنامه‌ریزی آموزشی لحاظ می‌شود که اتفاقا بتواند آن عقب‌ماندگی‌های تاریخی که نسبت به قشر زنان و دختران وجود دارد بخشی از آن جبران شود چون ما هم در حوزه بهداشتی و هم در حوزه آموزشی چالش داریم. هم در حوزه کارآفرینی و هم در حوزه اقتصادی به عنوان مثال درحوزه بهداشتی در مناطق محروم کشور برخی از مسائل خاصی که مربوط به دختران هست دسترسی ندارند و امکاناتش وجود ندارد در این قالب دولت می‌آید امتیازات ویژه‌ای برای این کار در نظر می‌گیرد یعنی این دو جنس را به عنوان مساوات در نظر نمی‌گیرد عدالت را در نظر می‌گیرد ولی این عدالت به منزله برابری این دو جنس در همه ابعاد و زوایا نیست لذا این تفاوتها را سند تحول بنیادین در نظر می‌گیرد ولی سند 2030 می‌گوید که هرگونه تفاوت بین جنس زن و مرد به منزله تبعیض تلقی می‌شود. عدالت آموزشی در مدارس دولتی و غیر دولتی دکتر کریمی: عدد 88 درصد مدرسه دولتی و 2/12 درصد مدرسه غیرانتفاعی داریم. چالش از کجا شروع شد چالش از اینجا شروع شد که در این مدارس غیر دولتی یا مدارس سمپاد که آن هم جزء مدارس دولتی هستند آموزش با کیفیت تری ارائه شد یعنی فرصتهای یادگیری برای این دانش آموزان بیشتر فراهم شد این به منزله این نیست که ما نگاه مساوات گونه ای داشته باشیم و آن 2/12 درصد بیاد پایین و مساوی بشود با مدارس دولتی. دولت باید بیاد روی این مدارس دولتی تمرکز خودش را بگذارد یه زمانی در دهه 60 در دهه 70 کل مدارس دولتی بوده و سطوح آموزش به این پیچیدگی که امروز مطرح هست مطرح نبوده لذا این تفاوتها اینقدر خودش را نشان نمی داده هر کسی مثلا بر اساس سهمیه هایی که در کنکور وجود داشته از منطقه 3 می آمده از منطقه 1 هم می آمده اما الان دلیلش این است که رتبه های برتر کنکور در اختیار آن مدارس خاص قرار گرفته ولی چالش ما این است که چون بودجه مدارس دولتی رو به کاهش هست چون امکان معلم با کیفیت برای این مدارس نیست چون که تراکم دانش آموزن در این مدارس نیست. تراکم استاندارد 20 تا 22 نفر در یک کلاس هست. 62 درصد مدارس کشور تراکم بالای 26 نفر دانش آموز را دارند خوب وزارت آموزش و پرورش چکار کند وقتی که امکانات محدود هست شما باید بری توی یک کلاس 40 نفره 46 نفره طبیعی هست که کیفیت آموزش پایین می یاد ما بحثی نداریم خوشبختانه جمهوری اسلامی ایران هم به لحاظ عدالت آموزشی جنسیتی هم به لحاظ عدالت آموزشی در جایگاههای مناسب منطقه قرار دارد. دسترسی دانش آموزان به سامانه شاد مجری: اقای دکتر چون دو سه بار فرمودید مثلا این آمار با این جمله شما می خواند 3 و نیم میلیون نفر به سامانه شاد دسترسی ندارند. الان ما کرونا داریم و تنها روش دسترسی همین هست دکتر کریمی: ما 4 مدل داریم برای آموزش در دوره کرونا ابتدا گفتیم صدا و سیما با تمام ظرفیت آمده شبکه آموزش، شبکه 4 و… بخشی می رود با بسته های آموزشی ما در مناطق محروم جایی که دسترسی به اینترنت ندارند بسته های آموزشی استانها آماده کردند یا میرن مدرسه در مناطق روستایی و کم جمعیت دانش آموزی حضوری آموزش می بینند. هیچ کسی در این 15 میلیون دانش آموز از دسترسی به آموزش محروم نیست سیاستگذاری آموزشی برای افزایش کیفیت دکتر کریمی: برخی از کشورها در سیاستگذاری که انجام دادند طوری عمل کردند که تعداد بیشتری را تحت پوشش قرار دهند. من یک مثالی می زنم مثلا ما جزء معدود کشورهای دنیا هستیم که سرویس مدارس نداریم. چون وقتی که انقلاب شده تلاش ما بر این بوده که مدرسه را در نزدیک ترین جای سکونت افراد ایجاد کنیم یعنی در هر کوچه و خیابانی یک مدرسه ایجاد کردیم یا در مناطق حتی شهری کوچک چهارتا مدرسه کنار هم وجود دارد. اینها ظرفیتهای دولت را یعنی 116 هزار مدرسه را که دولت دارد اداره می کند توان دولت را برای ارائه اموزش باکیفیت کمرنگ کرده ما مدارس 24 هزار نفری یا 22 هزار نفری داریم ولی در کشور ما معمولا حداکثر 1500 نفر تعداد زیاد آنها هستند چرا چون مدارس متعدد وجود دارد. نوع نگاهی که از ابتدا بر این سوار بوده نگاه عدالت جویانه صرف بوده الان 242 مدرسه یک دانش آموزه داریم البته از یک منظر خیلی قشنگ هست که برای یک دانش آموز یک مدرسه داشته باشیم. ولی این بودجه و توان کشور دچار چالش می شود. بحثی که در عرصه بین المللی و منطقه ای وجود دارد، می دانید که ما در منطقه خاورمیانه جزء کشورهای ردیف بالای منطقه قرار داریم که به لحاظ سطح پوشش وضعمان خیلی خوب است یعنی تلاشهایی که بعد از انقلاب صورت گرفته توجه به آموزش در سطح خیلی بالایی بوده ولی به لحاظ فرصتهای برابر برای آموزش دچار چالش جدی شدیم چرا چون یک طرف مدارس و موسساتی داریم که حاضرند هزینه های خیلی بالایی برای آموزش انجام دهند و از یک طرف وضعیت مدارس دولتی را داریم که با روند کاهشی بودجه مواجه هستیم. من فکر میکنم که اگر امروز بودجه آموزش و پرورش ده هزار تا 20 هزار میلیارد تومن هم افزایش پیدا کند اون چالشهایی که به آنها اشاره شد حل نمی شود. یعنی بحث بودجه خیلی مهم هست یعنی معلم با کیفیت مدارس با تراکم کمتر با وجود بودجه حتما حل می شه. گامی در جهت حل مشکل هست حتما باید دولت پیشنهاد بده و مجلس هم حمایت کند از آموزش و پرورش بحث مشارکت هست در تمام نظامهای آموزشی دنیا که با کیفیت هستند تمامی ذینفعان مشارکت فعال در مدرسه دارند ما بخش وسیعی از افراد جامعه مان می گن که این بچه را که به مدرسه فرستادیم دیگر کاری نداریم یک قوه عاقله ای وجود دارد و آنجا کاررا انجام می دهد باید اولیا تمامی ذینفعان در عرصه مدرسه مشارکت داشته باشند صرفا و صرفا بحث پول نیست حتما پول مهم است متغیر مهمی است ولی من اعتقادم براین است که اگر بودجه ما دو برابر هم بشود اینطوری نیست که فردا صبح تمامی مشکلات مدرسه حل می شود. وضعیت اتباع خارجی به لحاظ دسترسی به سامانه شاد دکتر کریمی: ما از 500 هزار اتباع خارجی که داریم البته پوشش ما خوب هست و همه اتباع را تحت پوشش قرار می دهیم تلاش ما در وزارت آ.پ بر این است که همه دسترسی را پیدا کنند ولی چیزی حدود 50 هزار نفر از این 500 هزار نفر ابزار لازم برای دسترسی به سامانه شاد را ندارند ما از سازمانهای بین المللی درخواست کردیم و گفتیم که ما هیچ توانی در آموزش و پرورش نداریم و یک بخشی تهیه کردند و یک 30 هزارتایی هماهنگیهاش انجام شده با سازمان ملل با کمیساریای عالی پناهندگان که بتونیم بخشی از ابزار آموزشی این گروه را تامین کنیم.
 
ویدئو برنامه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.